Vier Sterren

welkom op de blog van Wim Gabriels

Tag archief: Klimaat

Het klimaat verandert, nu de politiek nog

IPCC rapport WGI 2013Het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties, lanceerde vrijdag haar nieuwe rapport over klimaatverandering, gebaseerd op de nieuwste wetenschappelijke inzichten. De conclusies zijn ondubbelzinnig: klimaatverandering is reëel, en het is zo goed als zeker dat de mens er de oorzaak van is.

Die conclusie is niet onverwacht, want ook de vorige IPCC-rapporten wezen duidelijk in die richting. Vandaag is de wetenschap echter zekerder dan ooit. Het vorige IPCC-rapport, dat dateert van 2007, deed aanvankelijk wel wat stof opwaaien in de wereldwijde pers, maar de politieke wereld ging al snel opnieuw over tot de orde van de dag. We kunnen maar hopen dat dit nieuwe rapport de wereldleiders eindelijk écht wakker schudt. Want er is geen reden om nog kostbare tijd te verliezen.

Advertenties

Niet vergeten: Earth Hour 2012!

Met Earth Hour, een initiatief van WWF, wordt jaarlijks wereldwijd aandacht gevraagd voor de gevolgen van de massale verbranding van fossiele brandstoffen op ons klimaat.

Met een heel eenvoudig gebaar, namelijk het uitschakelen van alle kunstlicht voor een uurtje, kunnen we allemaal samen duidelijk maken dat het zo niet verder kan. Onze beleidsmakers moeten een krachtig signaal krijgen dat de omschakeling naar een duurzame, koolstofarme economie niet morgen, maar vandaag nog moet worden ingezet. Dus: vandaag, zaterdag 31 maart 2012, schakelen we om 20u30 massaal het licht uit! Afgesproken?

Earth Hour 2011

Morgen, zaterdag 26 maart 2011, doen we nog eens het licht uit! Met Earth Hour, een initiatief van WWF, wordt aandacht gevraagd voor de gevolgen van energieverspilling. Earth Hour vond voor het eerst plaats in 2007 in Sidney, Australië, en is sindsdien uitgegroeid tot een wereldwijd evenement, waar vorig jaar miljoenen mensen uit 128 landen aan deelnamen. Ook dit jaar zullen er waarschijnlijk weer records gebroken worden. En dat is nodig, want de politiek schijnt nog steeds niet overtuigd te zijn van de ernst van het probleem. Dus noteer het: op zaterdag tussen 20u30 en 21u30 schakelen we massaal de lichten uit!

Dikke-truiendag 2011

Morgen, woensdag 16 februari 2011, is het weer Dikke-truiendag! Met deze jaarlijkse campagne roept het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie van de Vlaamse overheid (LNE) op om energie te besparen. Dat kan met kleine, concrete acties zoals het dragen van een warme trui zodat de verwarming niet zo hoog hoeft te staan; maar er zijn natuurlijk talloze dingen die je kan doen. Op de website van Dikke-truiendag zijn alvast heel wat voorbeelden te vinden.

En dat energie besparen niet alleen goed is voor het milieu maar ook voor de portefeuille, weten we intussen ook allemaal. Dus laten we allen maar het verstandige voorbeeld van de schaapjes volgen!

Bescheiden succes in Cancún

Na de flop van Kopenhagen was het bang afwachten wat de VN-klimaattop in Cancún zou opleveren. Die top is intussen afgelopen en heeft een reeks akkoorden opgeleverd. Gezien het overheersende pessimisme in de aanloop naar de top, is dat op zich al goed nieuws.

Er wordt erkend dat scherpe emissiereducties nodig zijn om de globale klimaatopwarming onder de grens van de twee graden te houden. Daarnaast zijn er een aantal meer concrete afspraken, zoals de oprichting van een groen klimaatfonds waarmee de industrielanden klimaatactie in ontwikkelingslanden financieel ondersteunen. Een verlenging van het Kyotoprotocol is er echter niet gekomen.

Dat alles nu tenminste toch weer de goede richting uitgaat is een hoopgevende vaststelling. De volgende klimaattop vindt over een jaar plaats in Durban, Zuid-Afrika, en die wordt cruciaal: dan moeten er concrete doelstellingen vastgelegd worden, want het kyotoprotocol loopt af in 2012.

De reactie van Bond Beter Leefmilieu kun je hier lezen en die van WWF hier.

Klimaatwetenschappers in ere hersteld

Een extern onderzoek heeft zopas aangetoond dat de Britse klimaatwetenschappers van wie vorig jaar een groot aantal e-mails gehackt waren, geen wetenschappelijke fraude hebben gepleegd. Klimaatsceptici meenden daarvoor aanwijzingen te zien in de gehackte e-mails, waardoor de hele controverse ontstaan was.

De Climate Research Unit (CRU) van de University of East Anglia in Norfolk (UK) is een vooraanstaand klimatologisch onderzoekscentrum, dat onder meer belangrijke bijdragen leverde aan de rapporten van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) van de Verenigde Naties. De meest recente rapporten van het IPCC (uit 2007) bevestigen dat er een brede wetenschappelijke consensus bestaat dat de aarde als gevolg van menselijke activiteiten ernstige klimaatwijzigingen ondergaat.

In november 2009, waarschijnlijk niet toevallig kort voor de mislukte klimaatconferentie van Kopenhagen, brak een hacker in op de server van CRU en stal een grote hoeveelheid e-mails, om ze vervolgens op het internet te gooien. De gestolen e-mails toonden volgens klimaatsceptici aan dat de wetenschappers van CRU met hun gegevens geknoeid zouden hebben om klimaatveranderingen aan te tonen. Met de term “Climategate” werd er een regelrechte schandaalsfeer rond gecreëerd. Uiteindelijk werd er door de universiteit een extern onderzoek ingesteld, onder leiding van Sir Muir Russell, een voormalig topambtenaar en tevens voormalig hoofd van de Universiteit van Glasgow. Het hoofd van CRU, professor Phil Jones, moest in afwachting van de resultaten opstappen.

Gisteren presenteerden Russell en zijn team een rapport met de bevindingen van het onderzoek. Daarin wordt besloten dat er geen enkele twijfel bestaat over de integriteit van de wetenschappers, en dat er geen enkel bewijs is van gedrag die de conclusies van het IPCC zouden kunnen ondermijnen. Het enige punt van kritiek is dat de wetenschappers wat meer ijver aan de dag hadden moeten leggen in het publiek beschikbaar stellen van gegevens. Het volledige rapport kan je hier nalezen.

Daarmee is CRU gezuiverd van alle aantijgingen van fraude en kan het zogenaamde schandaal naar het rijk der fabelen verwezen worden. Hoe jammer het ook moge zijn, klimaatveranderingen zijn reëel en we kunnen er maar beter iets aan doen.

En Phil Jones? Die zal opnieuw aan de slag gaan bij CRU, zo werd eveneens gisteren bekendgemaakt. Maar hij zal de afgelopen acht maanden van zijn leven waarschijnlijk niet snel vergeten.

Thomas Friedman – Hot, Flat, And Crowded

New York Times-journalist Thomas Friedman geniet internationale faam als politiek commentator en sleepte reeds tal van onderscheidingen in de wacht, waaronder niet minder dan drie Pulitzerprijzen. Zijn vijfde boek, en het eerste dat ik van hem las, is getiteld Hot, Flat, And Crowded. Why We Need A Green Revolution – And How It Can Renew America. In het Nederlands verscheen het onder de titel De Toekomst Is Groen.

Waarop slaat die Hot, Flat, And Crowded? Flat verwijst naar Friedmans vorige boek, The World Is Flat, waarin hij uitlegt hoe de opkomst van het internet en andere maatschappelijke ontwikkelingen het wereldwijde economische speelveld in sterke mate geëffend hebben, waardoor mensen van over de ganse wereld gemakkelijker dan ooit tevoren onderling kunnen communiceren, samenwerken en handel drijven; een revolutie met verstrekkende gevolgen op economisch, politiek, militair en sociaal vlak. De rest van de titel slaat op twee andere belangrijke recente ontwikkelingen, namelijk klimaatwijziging (kortweg hot, maar zoals Friedman zelf opmerkt is global warming een wat te eenvoudige term voor de complexe gevolgen van klimaatverstoring) en overbevolking (crowded). Deze drie factoren samen hebben ervoor gezorgd dat de wereld de laatste decennia fundamenteel veranderd is.

Deze hot, flat, en crowded wereld is verwikkeld in een kluwen van nauw verweven problemen als vraag en aanbod van energie, oliedictators, klimaatverandering, energie-armoede en verlies van biodiversiteit. Deze vraagstukken hebben pas een kans om opgelost te raken als ze gezamenlijk worden aangepakt. Friedmans analyse is ondubbelzinnig: Amerika, en bij uitbreiding de wereld, heeft dringend nood aan een radicale koerswijziging. Fossiele brandstoffen moeten plaats ruimen voor hernieuwbare energie. Dat is niet alleen een ecologische, maar ook een economische en een politieke noodzaak. Technologische innovaties zijn daarbij nodig, maar vooral financiële aanmoediging, in de eerste plaats energieprijzen die rekening houden met uitstoot van broeikasgassen en daarenboven op lange termijn betrouwbaar zijn, zodat investeerders een duidelijk perspectief krijgen. Dat zijn zowat de basisingrediënten van de visie van Thomas Friedman. En hij is niet over één nacht ijs gegaan. Hot, Flat, And Crowded is rijkelijk voorzien van cijfermateriaal, achtergronden en commentaren van vooraanstaande wetenschappers, industriëlen en politici.

Eind 2009 verscheen er van dit boek een lichtjes uitgebreide en geactualiseerde Release 2.0 Edition. De uitgave daarvan die ik las, had bovendien een aangepaste ondertitel: Why The World Needs A Green Revolution – And How We Can Renew Our Global Future. Duidelijk een trucje van de uitgever om te zorgen dat potentiële lezers elders in de wereld zich ook aangesproken zouden voelen. Een verdedigbare ingreep, want het verhaal van Friedman is zo goed als onverkort toepasbaar op Europa. De precieze cijfers en machtsverhoudingen zijn natuurlijk anders, maar ook wij zijn hopeloos verslaafd aan fossiele brandstoffen en de politieke inertie om iets te veranderen is hier al even schrijnend. En daarom juich ik boeken als deze toe. Want de wereld moet dringend wakker geschud worden. Een brandend actueel boek, dat ik alleen maar warm kan aanbevelen.

Earth Hour 2010

Luttele maanden na de klimaatconferentie in Kopenhagen is het onvermogen van onze wereldleiders tot het nemen van broodnodige maatregelen nog maar eens pijnlijk duidelijk geworden. Op de driejaarlijkse CITES-conferentie, die momenteel nog aan de gang is in Doha (de hoofdstad van Qatar), werd het voorstel van handelsverbod voor blauwvintonijn weggestemd. Bijzonder slecht nieuws voor deze soort, die stelselmatig achteruitgaat als gevolg van overbevissing. De wereldpopulatie van deze soort bedraagt vandaag minder dan 15 procent van de historische aantallen.

Nog maar eens een bewijs dus dat we beter niet op de politiek wachten en zelf het goede voorbeeld moeten tonen. Een goede gelegenheid dient zich trouwens aan: over precies één week, op zaterdag 27 maart, is het Earth Hour!

Met Earth Hour 2010 roept WWF op om wereldwijd de lichten gedurende één uur (van 20u30 tot 21u30) te doven, om aandacht te vragen voor de energieverspilling.

Het uithangbord van de actie in België is Darth Fladder, duidelijk een verwant van Darth Vader, de licht astmatische booswicht uit Star Wars. Wie kan raden door wie Darth Fladder gespeeld wordt, maakt kans op een reis naar Spitsbergen. Maar wie het ook is, het bewijs is er: de duisternis heeft ook zijn goede kanten. Maar dat wisten wij als doorgewinterde gothic-liefhebbers natuurlijk al lang!

De oceanen verzuren aan hoog tempo

Door massale ontbossing en verbranding van fossiele brandstoffen stijgt niet alleen het gehalte aan koolstofdioxide in de atmosfeer, ook de oceanen krijgen steeds meer van dit gas te verwerken. Door deze toenemende concentratie aan koolstofdioxide wordt het oceaanwater geleidelijk aan zuurder en zuurder, met mogelijk rampzalige gevolgen. Zo zullen oceaanbewoners die kalkskeletten bouwen (zoals koralen, kreeftachtigen en schelpdieren) het vroeg of laat wel erg moeilijk krijgen, omdat deze kalkskeletten bij een te sterke verzuringsgraad simpelweg oplossen wegens een te laag gehalte aan carbonaat in het oceaanwater. Het fenomeen oceaanverzuring werd vorig jaar nog onder de aandacht gebracht in de film Acid Test.

Wetenschappers van de Universiteit van Bristol hebben nu berekend wat de gevolgen in de nabije toekomst zouden kunnen zijn. Uit het onderzoek, dat deze week is verschenen in de online editie van het tijdschrift Nature Geoscience, blijkt dat de snelheid waarmee de chemische veranderingen in de diepzee zullen plaatsvinden, wel erg hoog zal zijn, hoger zelfs dan ze de laatste 65 miljoen jaar is geweest. Ongeveer 55 miljoen jaar geleden heeft er ook een plotse verzuring van de oceanen plaatsgevonden. Het gevolg was toen een massaal uitsterven van bodemdieren. Maar zelfs toen was de snelheid waarmee deze chemische wijzigingen optraden, niet zo hoog als wat de oceanen nu te wachten staat, waardoor mogelijk ook de bewoners van ondiepere gedeelten in gevaar komen.

Een tikkende tijdbom dus, één van de vele die de mens gecreëerd heeft, en de vraag is of zelfs een doortastend klimaatbeleid de ergste gevolgen ervan nog kan voorkomen.

Bron:
Andy Ridgwell & Daniela N. Schmidt (2010). Past constraints on the vulnerability of marine calcifiers to massive carbon dioxide release. Nature Geoscience: online edition.

Vrijdag is het weer Dikke-truiendag!

Aanstaande vrijdag, 12 februari, is het niet alleen de 201ste verjaardag van Darwin, maar ook Dikke-truiendag, een campagne van het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE) van de Vlaamse overheid. Het idee is intussen wel bekend: doe een dikke, warme trui aan, dan kun je de verwarming wat lager zetten.
Maar dat is slechts één van de vele manieren waarmee je energieverspilling kan voorkomen, dus je hoeft je niet te beperken tot een dikke trui. Maar het heeft natuurlijk pas echt zin als je vanaf zaterdag gewoon doorgaat met energie besparen, want alleen met goede gewoontes kunnen we iets veranderen op lange termijn!

Kopenhagen: een mislukking

Je hebt het intussen wel vernomen via de media: de klimaattop in Kopenhagen heeft geen enkel bindend akkoord voor reductie van broeikasgasemissies opgeleverd. Het resultaat laat zich nog het best samenvatten als “we zullen er volgend jaar nog eens over nadenken”.

Een kleine greep uit de veelzeggende reacties:

Bond Beter Leefmilieu:

Nooit gedacht met zo’n mager beestje naar huis te keren.

11.11.11:

Deze beschamende vertoning leidt tot de slechtste deal die we ons konden voorstellen.

WWF:

Millions of lives, hundreds of billions of dollars and a wealth of lost opportunities lie in the difference between rhetoric and reality on climate change action.

Desondanks geeft WWF toch nog een constructieve boodschap mee:

We are disappointed but remain hopeful. The civil society will continue watching every step of further negotiations. The leaders have to get back to work tomorrow.

We kunnen het alleen maar hopen, en intussen zelf, als consument, het goede voorbeeld proberen te geven. Maar intussen lijkt de mensheid steeds meer af te stevenen op het lot van de inwoners van het eiland Hy-Brasil uit de film Erik The Viking, die zorgeloos bleven ontkennen dat hun eiland aan het zinken was, terwijl ze langzaam onder de golven verdwenen…

Dans voor het klimaat!

Binnen enkele weken gaat de cruciale klimaattop in Kopenhagen van start, en of die de nodige resultaten zal opleveren, valt helaas nog te betwijfelen. We kunnen alleen maar hopen dat de wereldleiders tijdig overtuigd raken van de ernst van de zaak.

Nic Balthazar en de Klimaatcoalitie bleven niet bij de pakken zitten. In navolging van de film die Balthazar vorig jaar reeds maakte voor The Big Ask, verzamelden op 29 augustus meer dan 10 000 mensen op het strand van Oostende om een nieuwe videoclip op te nemen. Ditmaal met muziek van U2 (die hiervoor hun rechten voor de song Magnificent afstonden), onder het motto Dance for the climate!

Vandaag wordt de nieuwe video gelanceerd. En hier is ze:

Zeg het voort! En als het even kan, loop storm voor het klimaat op 5 december in Brussel!