Vier Sterren

welkom op de blog van Wim Gabriels

De Neanderthaler in ons

De Neanderthalers zijn dan toch niet helemaal uitgestorven: de meesten onder ons dragen een klein beetje van hun genetisch materiaal in zich! Dat is de opzienbarende conclusie van een internationaal onderzoeksteam onder leiding van Svante Pääbo van het Max-Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie in Leipzig, die erin geslaagd zijn het Neanderthaler-genoom uit te lezen. Ze gebruikten daarvoor DNA-fragmenten uit enkele Neanderthaler-beenderen afkomstig uit Kroatië. Het resultaat verscheen vandaag in het tijdschrift Science. Op de website van Science werd meteen ook een special feature aan het thema gewijd.

Wat weten we eigenlijk over die mysterieuze Neanderthalers? Het is een tak van de menselijke evolutie die voorkwam in Europa en een deel van het Midden-Oosten. Qua lichaamsbouw zijn ze duidelijk te onderscheiden van de moderne mens, maar er zijn heel wat aanwijzingen dat hun levenswijze erg geleek op die van hun “moderne” tijdgenoten (hiernaast een Neanderthaler-schedel, foto: Wikipedia). De oudste bekende fossielen van Neanderthalers dateren van zo’n 400 000 jaar geleden, en de recentste van ongeveer 30 000 jaar geleden. Rond die tijd moeten ze dus uitgestorven zijn. Maar niet helemaal, zoals nu blijkt.

Het Neanderthaler-genoom is voor 99,7 procent identiek aan dat van moderne mensen. Die grote gelijkenis maakt het erg moeilijk om onderlinge verwantschappen te ontrafelen. De onderzoekers vergeleken het Neanderthaler-genoom met dat van vijf moderne mensen uit verschillende delen van de wereld. Het Neanderthaler-genoom bleek iets meer gelijkenis te vertonen met dat van niet-Afrikanen dan met dat van Afrikanen. De meest voor de hand liggende verklaring daarvoor is dat de moderne mensen en Neanderthalers zich vermengd hebben voordat ze zich verder over de wereld verspreid hebben.

Als dat klopt, ziet het resulterende scenario er ongeveer als volgt uit: enkele honderdduizenden jaren geleden verlieten de voorouders van de Neanderthalers Afrika en koloniseerden Europa. Beide groepen leefden vervolgens lange tijd gescheiden, en enkele tienduizenden jaren geleden bereikten nieuwe migraties vanuit het Afrikaanse continent het Midden-Oosten, waar ze in contact kwamen met de Neanderthalers. Daar trad vermenging van het genetisch materiaal op, en de nakomelingen verspreidden zich geleidelijk verder over Azië en de rest van de wereld. De Neanderthalers verdwenen uiteindelijk, maar een deel van hun genen bleven bestaan in de “moderne” mens.

Reconstructie van een groep Neanderthalers (foto: Johannes Krause; Neanderthalergroep door Atelier Daynes (Parijs) in het Museum van de Krapina Neanderthalers, Krapina (Kroatië); project en realisatie van het Museum: Zeljko Kovacic en Jakov Radovcic)

Het ziet er dus naar uit dat onze voorouders de lakens gedeeld hebben met Neanderthalers, en dat het daaruit ontstane nageslacht bovendien sporen heeft nagelaten in het genetisch materiaal van de meeste hedendaagse mensen. Kortom, voortaan mogen we de Neanderthalers met grote waarschijnlijkheid tot onze voorouders rekenen. Welkom in de familie, jongens!

Bron:
Richard E. Green, Johannes Krause, e.a. (2010). A draft sequence of the Neandertal genome. Science 328: 710-722.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: