Het vogelbekdier (Ornithorhynchus anatinus) is een buitenbeentje onder de zoogdieren. Samen met de vier soorten mierenegels vormt deze soort een aparte tak in de evolutionaire stamboom van de zoogdieren, die van alle andere zoogdieren afsplitste omstreeks 166 miljoen jaar geleden. Ze vertonen bovendien ook kenmerken die eerder eerder typerend zijn voor reptielen dan voor zoogdieren, zoals het leggen van eieren en (bij de mannetjes) het produceren van gif.
Vandaag verscheen in het gezaghebbende tijdschrift Nature een artikel waarin wordt aangekondigd dat een eerste ruwe versie van het genoom van dit beestje opgesteld is. De resultaten bevestigen de unieke status van deze soort in de dierenwereld. De geslachtschromosomen bijvoorbeeld functioneren totaal anders dan bij andere zoogdieren: het geslacht wordt bepaald door vijf chromosomenparen in plaats van één zoals bijvoorbeeld bij de mens. De mannetjes hebben vijf X-chromosomen en vijf y-chromosomen. In totaal hebben beide geslachten 52 chromosomen.
Verder onderzoek zal ongetwijfeld nog meer verrassende dingen aan het licht brengen over deze mysterieuze dieren.
Bron: Wesley C. Warren, LaDeana W. Hillier, e.a. (2008). Genome analysis of the platypus reveals unique signatures of evolution. Nature 453: 175-184.
Geplaatst in De Nulmeridiaan | Tagged Evolutie, Genetica, Zoogdieren | Geen reacties »
mei 4, 2008 door Annelien
Liefste dagboek,
vandaag met een mooie lentedag in het verschiet opgestaan. Binnen blijven? Absoluut niet, een uitstapje, dat zou het worden en even later zaten we al op de trein naar het Molsbroek, een waterrijk natuurgebied op een steenworp van Lokeren.
Het domein van ‘het Molsbroek’ kent een grote diversiteit aan natuur binnen éénzelfde gebied; moeras en overstroomde weiden, uitgestrekte watervlakten, rivierduinen, rietvelden,… omringd met bossen en met (natuurlijk) de Durme zelf. Een gemakkelijk begaanbaar, verhard pad loopt doorheen het domein en biedt een verzadigd zicht op de pracht van wat broedt en leeft in dit gevarieerd landschap. Verschillende vogelsoorten hebben zich hier gevestigd en zijn in talrijke hoeveelheden aanwezig. Naast de vele muggen, vliegen, spinnen, libellen, e.v.a. hebben we ook een salamander gespot. Wim, fotograaf van dienst, wist echt niets te missen van dit gezellige uitje, al moest hij vlugge acties ondernemen om deze rijke schoonheden der natuur op foto te bewaren.
Kortom, de Molsbroek-Buylaerswandelroute is een juweeltje in zijn soort. En overtuigd zijn we hier wel van. Jawel, vier sterren waardig!
De Molsbroek-Buylaers wandelroute
Tafeleend (Aythya ferina), mannetje en jongen
Vuurjuffer (Pyrrhosoma nymphula), mannetje
Geplaatst in Liefste Dagboek... | Tagged Natuur, Ongewervelden, Vogels | Geen reacties »
In deze blog was eerder al te lezen dat Fields Of The Nephilim dit jaar op het Wave-Gotik-Treffen festival in Leipzig spelen. Maar intussen is ook het uurschema bekendgemaakt van de verschillende podia waar van vrijdag 9 mei tot en met pinkstermaandag 12 mei optredens zullen plaatsvinden van in totaal 171 groepen, waaronder - naast bovengenoemde - onder meer Corvus Corax, Covenant, CD 1334, Das Ich, Gothminister, London After Midnight, Paradise Lost en Tiamat.
Dus wie houdt van gothic rock, darkwave, batcave, electro, industrial, medieval folk of één van de vele aanverwante muziekgenres, weet alvast waarheen volgend weekeinde…
Geplaatst in De Nachtraven | Tagged Wave-Gotik-Treffen | Geen reacties »
De meeste soorten vleermuizen maken gebruik van echolocatie om ’s nachts te kunnen jagen. Echolocatie berust op hetzelfde principe als sonar: door het uitzenden van ultrasoon geluid wordt een beeld van de omgeving verkregen dankzij de weerkaatste echo’s.
In het tijdschrift PLoS ONE verscheen deze week een artikel dat onderzoek beschrijft naar de intensiteit van deze ultrasone geluiden bij een aantal soorten vleermuizen die voorkomen in Panama. Daarin wordt melding gemaakt van intensiteiten die nooit eerder bij vleermuizen zijn opgemeten, tot zelfs 140 decibel. Bij een hoorbare frequentie zou dergelijk geluid oorverdovend zijn, boven de menselijke pijngrens!
Bron: A. Surlykke & E.K.V. Kalko (2008). Echolocating bats cry out loud to detect their prey. PLoS ONE 3(4): e2036.
Geplaatst in De Nulmeridiaan | Tagged Zoogdieren | Geen reacties »
De Britse groep Fields Of The Nephilim blijft één van de meest tot de verbeelding sprekende en volgens ondergetekende ook simpelweg de beste gothic rock-act uit de geschiedenis. Na hun oprichting in 1984 brachten ze verscheidene albums uit die hen een cultstatus opleverden met hun sterke, naar het mystieke neigende gitaarcomposities en het donkere stemgeluid van frontman Carl McCoy. In 1991 ontbond McCoy de groep, waarna het lang stil werd rond deze band. Later verscheen wel nog wat werk van nevenprojecten van bandleden en een groot aantal bootlegs, maar het was wachten tot 2006 op een volwaardige nieuwe CD die werd uitgebracht onder de naam Fields Of The Nephilim.
Deze CD, Mourning Sun, was dan wel een voltreffer. De CD is volledig door McCoy zelf geschreven; de andere oorspronkelijke bandleden zijn hier voor zover bekend dus niet meer bij betrokken. Er zijn wat meer metalinvloeden in verwerkt, maar het typische Fields-geluid manifesteert zich toch onmiskenbaar. Sinds het verschijnen van deze CD hebben er nog maar een handvol nieuwe concerten plaatsgevonden, maar de fans kunnen zich momenteel verheugen op het aantreden van de groep als hoofdact op zondag 11 mei op het prestigieuze Wave-Gotik-Treffen in Leipzig.
Cherry Red Records wil het ijzer blijkbaar smeden wanneer het heet is en brengt net nu een DVD uit van de groep, Live in Düsseldorf. Het betreft een optreden dat dateert van 1991 in, tja, Düsseldorf uiteraard. Al een hele tijd geleden dus, maar wél nog in de originele bezetting. De DVD verschijnt op 26 mei.
Het is nog maar de vraag of Carl McCoy erg opgezet is met het uitbrengen van deze DVD. Ik vermoed van niet, maar dat mag de pret niet drukken voor een fan als ik!
Geplaatst in De Nachtraven | Tagged Fields Of The Nephilim, Gothic Rock, Wave-Gotik-Treffen | Geen reacties »
Onderzoekers van de Universiteit van Hubei (China) en de Nationale Universiteit van Singapore ontdekten bij Phintella vittata, een springspin die voorkomt in Azië, een heel bijzondere eigenschap. Ze beschrijven hun vondst in een artikel dat binnenkort verschijnt in het vaktijdschrift Current Biology.
De springspinnen zijn een erg diverse spinnenfamilie waarvan reeds meer dan 5000 soorten zijn beschreven. Deze bijzondere beestjes kunnen met hun sprong een afstand van meer dan vijftig maal hun eigen lichaamslengte overbruggen. Ze beschikken tevens over een zeer goed ontwikkeld zicht, wat hen uitstekend van pas komt bij het jagen. Ze vangen hun prooi door ze eerst te besluipen en daarna te bespringen.
Deze Aziatische soort blijkt nu gebruik te kunnen maken van UV-B licht om te communiceren. UV (ultraviolet) licht heeft een golflengte die kleiner is dan het voor de mens zichtbare licht, en is potentieel schadelijk. UV-A heeft een iets grotere golflengte dan UV-B en leunt dus iets meer aan bij het zichtbare licht dan UV-B. Van UV-A was eerder al ontdekt dat sommige dieren er gebruik van maken om te communiceren, maar van UV-B was iets dergelijks tot nu toe van geen enkele diersoort bekend.
Eerder onderzoek had al aangetoond dat de mannetjes van Phintella vittata UV-B kunnen reflecteren. Uit dit onderzoek blijkt nu dat de vrouwtjes dit kunnen waarnemen, wat van belang is bij de partnerkeuze. Verscheidene experimenten toonden namelijk aan dat vrouwtjes eerder kozen voor mannetjes waarvan ze de UV-B reflectie konden waarnemen. Wanneer deze reflectie door de onderzoekers selectief werd afgeschermd, waren ze veel minder geïnteresseerd.
Het is nog niet duidelijk hoe de vrouwtjes dit UV-B licht kunnen waarnemen. Er is dus nog heel wat verder onderzoek nodig. Maar wat wel vaststaat, is dat deze spin de eerste diersoort is waarvan is aangetoond dat het UV-B licht gebruikt als communicatiemiddel.
Bron: Jingjing Li, Zengtao Zhang, Fengxiang Liu, Qingqing Liu, Wenjin Gan, Jian Chen, Matthew L.M. Lim & Daiqin Li (2008). UVB-based mate-choice cues used by females of the jumping spider Phintella vittata. Current Biology: doi: 10.1016/j.cub.2008.04.020
Geplaatst in De Nulmeridiaan | Tagged Gedragsbiologie, Ongewervelden | Geen reacties »
Het boek The Ancestor’s Tale van de onvolprezen Richard Dawkins dateert reeds van 2004, maar ik heb het pas onlangs gelezen - en met veel genoegen. De Nederlandse vertaling, dat “Het Verhaal van onze Voorouders” gedoopt werd, verscheen pas eind 2007. Misschien was het dus niet helemaal toevallig dat precies rond die tijd een exemplaar van het origineel mijn pad kruiste in de boekhandel.
Het boek is opgevat als een pelgrimstocht, met een knipoog naar The Canterbury Tales van Chaucer. Geen geografische reis echter, maar een reis terug in de tijd.
Vanuit evolutionair perspectief heeft de mens met om het even welk levend wezen op deze planeet, of het nu om een gorilla gaat of om een bloemkool, een gemeenschappelijke voorouder. Maar het spreekt vanzelf dat we voor die laatste wat verder moeten terugkeren in de tijd. Vanuit die grondgedachte neemt Dawkins ons mee op een reis terug in de tijd, naar het ontstaan van het leven op aarde. Eén voor één ontmoeten we de gemeenschappelijke voorouders die we delen met andere levende wezens. Elke “ontmoeting” grijpt Dawkins aan om op een verhelderende en meeslepende manier een van de vele verbazingwekkende facetten van de evolutie te belichten.
Het enige nadeel van het boek is tegelijk haar grootste troef: je blijft bijna per definitie op je honger zitten. Het is nu eenmaal niet mogelijk om alles over dit fascinerende onderwerp te vertellen op 629 pagina’s, dus wie dit gelezen heeft zal meteen zin krijgen om meer te weten te komen. De lijst met “further reading” achteraan in het boek kan de geïnteresseerde lezer daarbij op weg helpen.
Tot slot, hoeveel sterren zou ik dit boek geven? Daar hoef ik niet lang over na te denken, het maximum dat op deze blog uitgedeeld kan worden natuurlijk: vier!
Geplaatst in De Nulmeridiaan | Tagged Boeken, Evolutie, Richard Dawkins | Geen reacties »
april 23, 2008 door Annelien
Eén van mijn leukste hobby’s is het bakken van cakes, koekjes en sinds kort ook taarten. (zie foto boven) Deze ‘kitscherige’ taart bestaat binnenin uit zacht biscuitdeeg, aardbeienconfituur en slagroom. Marsepein zorgt voor de afwerking samen met suikerroosjes, slagroom en witte chocoladeschilfers.
Een feest voor de smaakpapillen! En één van de vele desserten op Quiddi’s Pokernight te Zarlardinge op 29-03-’08.
Geplaatst in Pistache! | Geen reacties »
De Neanderthalers stierven omstreeks 30 000 jaar geleden uit, nadat ze lange tijd in Europa naast de moderne mens geleefd hadden. Ze waren duidelijk verschillend van de mens, en vele wetenschappers beschouwen ze dan ook als een aparte soort, Homo neanderthalensis, hoewel anderen het eerder als een andere ondersoort van de Homo sapiens omschrijven, dus Homo sapiens neanderthalensis.
In elk geval is de Neanderthaler steeds het voorwerp geweest van mysterie en speculatie. Hoe ze uitstierven is onduidelijk maar een vaak gehoorde hypothese is dat ze werden uitgeroeid door de moderne mens. Ook over hun levenswijze is weinig bekend, bijvoorbeeld over de vraag of ze een gelijkaardige vorm van taal gebruikten.
Dr. Robert McCarthy, professor in de antropologie aan de Florida Atlantic University, heeft op basis van Neanderthaler-fossielen een computersimulatie gemaakt van hoe de stem van een Neanderthaler geklonken moet hebben.
Opgelet, maak je klaar voor een ontmoeting met het verre verleden. Luister naar de stem van de Neanderthaler, die de letter “e” uitspreekt… hier!
Vond je het wat tegenvallen? Geen nood, McCarthy is van plan om in de toekomst een volledige Neanderthaler-zin te simuleren. Ik ben benieuwd welke taal ze spreken!
Geplaatst in De Nulmeridiaan | Tagged Antropologie, Evolutie, Neanderthaler | Geen reacties »
april 19, 2008 door Annelien
Een koe staat op het dak. In de kelder kun je roeien. Aan een touwtje hangen muziekinstrumenten. Een raket staat voor je klaar… Wat een rommel in dit huisje! Vind jij alles terug?
Geplaatst in De Koekjestrommel | 1 reactie »
