Vier Sterren

welkom op de blog van Wim Gabriels

Deze blog is verhuisd!

Dit was oorspronkelijk een gezamenlijke blog van Annelien en mij, maar Annelien beschikt intussen al een hele tijd over haar eigen blog. Op deze blog verschenen daardoor enkel nog bijdragen van mezelf. Daarom veranderde ik hier een tijdje geleden al de titel en de banner, maar het leek me duidelijker om meteen ook de URL aan te passen.

En dus is mijn blog voortaan te vinden op: wimgabriels.wordpress.com

De blog van Annelien staat nog steeds op: cannelien.wordpress.com

Het klimaat verandert, nu de politiek nog

IPCC rapport WGI 2013Het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties, lanceerde vrijdag haar nieuwe rapport over klimaatverandering, gebaseerd op de nieuwste wetenschappelijke inzichten. De conclusies zijn ondubbelzinnig: klimaatverandering is reëel, en het is zo goed als zeker dat de mens er de oorzaak van is.

Die conclusie is niet onverwacht, want ook de vorige IPCC-rapporten wezen duidelijk in die richting. Vandaag is de wetenschap echter zekerder dan ooit. Het vorige IPCC-rapport, dat dateert van 2007, deed aanvankelijk wel wat stof opwaaien in de wereldwijde pers, maar de politieke wereld ging al snel opnieuw over tot de orde van de dag. We kunnen maar hopen dat dit nieuwe rapport de wereldleiders eindelijk écht wakker schudt. Want er is geen reden om nog kostbare tijd te verliezen.

De verrassings-tomaatjes

KerstomaatjesOns koertje is niet zo groot, maar groot genoeg voor een paar grote houten bloembakken om bloemen en wat kruiden te kweken. Vorig jaar groeide in één van die bloembakken rucola. Rucola is een plant die zichzelf gemakkelijk opnieuw uitzaait, zodat het vaak het jaar nadien opnieuw opschiet. Dus toen er dit voorjaar op dezelfde plaats massaal piepkleine plantjes de kop opstaken, leek het me duidelijk: daar is de rucola weer! En dus kregen deze kleine groene plantjes van mij alle zorgen die ze nodig hadden, in de hoop al snel weer enkele blaadjes rucola van eigen kweek aan een zomers slaatje te kunnen toevoegen.

Maar de plantjes zagen er eigenlijk wat vreemd uit om rucola te zijn. En naarmate ze groeiden, leken ze steeds minder op rucola en steeds meer… op tomatenplantjes. Nochtans had ik nog nooit tomaten gekweekt op ons koertje. Een mysterie, zo leek het wel.

Maar al snel begon het me te dagen: ik had in het voorjaar de grond in de bloembakken verrijkt met compost van eigen keukenafval. En ja hoor, de kerstomaten die daartussen zijn beland, beschikken blijkbaar over bijzonder kiemkrachtig zaad. En zo sierden al snel weelderige rode kerstomaatjes onze koer. Deze week heb ik er een lekker pastasausje van gemaakt. Volgend jaar zijn deze verrassings-tomaatjes zeker opnieuw welkom op onze koer!

Hier is ze dan: onze dochter Jaklien!

JaklienZe had ons geduld lang op de proef gesteld, maar daar was ze dan: Jaklien, onze dochter!

Jawel, Annelien en ik zijn voor de eerste keer mama en papa geworden, en wat had je gedacht: we zijn er ontzettend trots op! Na een valse start (verblijf op neonatologie) zijn alle zorgen nu van de baan en blaakt ons kleine meisje van gezondheid, zoals je kan zien!

Jaklien werd geboren tijdens de Gentse Feesten. De ideale start van een rijk gevuld sociaal leven? De trotse mama laat zich alleszins tot flink wat toekomstspeculaties verleiden op haar blog!

Johan Braeckman – Darwins Moordbekentenis

Dit boek stond al een hele tijd op mijn lijstje. Darwins Moordbekentenis – De Ontwikkeling van het Denken van Charles Darwin is van de hand van Johan Braeckman, professor wijsbegeerte aan de Universiteit Gent en Darwin-kenner par excellence.

Dit boek verscheen voor het eerst in 2001, lang vóór de stortvloed aan publicaties over Darwin die losbarstte in 2009 – het jaar van Darwins tweehonderdste verjaardag en de honderdvijftigste van zijn magnum opus On The Origin Of Species. Van die stortvloed aan publicaties heb ik er ook wel wat achter de kiezen, maar dat houdt me niet tegen verder te blijven grasduinen in de mateloos fascinerende wereld van Darwin en de evolutietheorie. En dit boek van Braeckman neemt hier een mooie plaats in.

Dat Braeckman geen bioloog is, maar een filosoof, zorgt meteen voor de aparte invalshoek die van dit boek een boeiende aanvulling maakt op de vele andere Darwin-gerelateerde publicaties die ik reeds onder ogen kreeg. Zoals de titel al aangeeft, schetst Braeckman in dit boek hoe het denken van de jonge Darwin zich geleidelijk ontwikkelt en welke factoren, zoals de tijdsgeest en de invloed van andere denkers, ertoe bijdragen dat hij zijn theorie van evolutie door natuurlijke selectie kan ontwikkelen. De mogelijkheid dat soorten geëvolueerd zijn, was namelijk niet Darwins oorspronkelijke uitgangspunt: de titel Darwins Moordbekentenis verwijst naar een passage uit een brief van Darwin uit 1844 aan zijn goede vriend Joseph Hooker, waarin hij schrijft dat zijn conclusie dat soorten niet onveranderlijk zijn, aanvoelt als een moordbekentenis.

Maar niet alleen de aanloop naar de publicatie van On The Origin Of Species wordt geschetst. Braeckman bespreekt ook de verstrekkende implicaties van Darwins theorie op ons wereldbeeld. De plaats van de mens in het universum, de verwantschap tussen soorten, het bestaan van een schepper: allemaal fundamentele vragen die door de evolutietheorie in een heel ander daglicht kwamen te staan.

Darwins Moordbekentenis is grondig onderbouwd, maar tegelijkertijd verrassend helder en toegankelijk geschreven. Voor wie meer te weten wil komen over Darwin en de evolutietheorie, en hoe cruciaal die theorie wel is voor ons denken en ons wereldbeeld, is dit bijzonder verdienstelijke boek van Johan Braeckman dus een uitstekend vertrekpunt.

Aanvulling (18/7/2013)
Darwins Moordbekentenis is niet meer in de handel verkrijgbaar, maar de uitgever stelt het gratis als pdf ter beschikking!
http://www.nieuwezijds.nl/Boek/9789057122965/Darwins-moordbekentenis/

De eerste voorzichtige zonnestralen

Nu de lente al zo lang op zich laat wachten, is een heel klein beetje zon voor ons genoeg om de buitenlucht op te zoeken. En dus zagen we deze zondagmiddag kans om een ontspannende wandeling te maken langs de Schelde, tussen de Stropkaai en de Ringvaart.

De Schelde

De Schelde, onder de eerste voorjaarszon

Wilde eenden

Wilde eenden (Anas platyrhynchos)

Gehakkelde Aurelia

Gehakkelde Aurelia (Polygonia c-album)

Saltatio Mortis op Trolls et Légendes 2013

Op Trolls et Légendes, het tweejaarlijkse fantasy-festival in Mons, staan steevast een paar leuke folkbands geprogrammeerd. En wij zaten op concertgebied al een tijdje op onze honger, maar zondag hadden we eindelijk nog eens een dagje tijd. En dus trokken we na de paaseitjes naar Mons!

Het Deense Asynje mocht de avond op gang trekken. Deze groep rond zangeres Nanna Barslev grasduint in traditionele Scandinavische folk, maar giet er een subtiel electronisch sausje over. Het resultaat is behoorlijk, al weten ze ons niet echt te verrassen. De volgende in het rijtje, Folk Noir, is een nieuwe groep die nog maar één album uitbracht, maar zanger Oliver S. Tyr kennen we natuurlijk nog van Faun, een band die al een pak langer meedraait. Met Folk Noir wordt duidelijk uit hetzelfde vaatje als Faun getapt: stemmige folksongs die dankzij S. Tyrs warme stemgeluid een intieme sfeer oproepen. Met wat meer schwung en variatie in de songs zouden ze volgens ons wel meer potten kunnen breken. Een vreemde eend in de bijt was het Grieks-Britse Daemonia Nymphe. Deze groep inspireert zich op de Griekse mythologie en roept een bevreemdende, mysterieuze sfeer op met de meest uiteenlopende instrumenten. Twee leden van Rastaban (een groep die de dag voordien op het festival stond) komen elk een nummer meespelen: eerst Luka op didgeridoo en later Mich op drums (in een wat verder verleden speelden beiden nog bij Omnia).

Maar de echte reden van ons bezoek aan Mons moest nog komen: Saltatio Mortis! Deze Duitse groep draait intussen al dertien jaar mee in het genre van de Middelalter-rock. Die term vat het meteen samen: catchy rock/metal-riffs worden gekoppeld aan stemmige middeleeuwse invalshoeken, met instrumenten als doedelzak en draailier. Saltatio Mortis weet deze ingrediënten op een zeer doeltreffende manier te vermengen tot een toegankelijk, bijzonder dansbaar geheel. De immer enthousiaste zanger Alea haalt zoals steeds alles uit de kast om ook de laatste nog stilstaande toeschouwer aan het dansen te krijgen. En zo vergeten we helemaal dat het intussen erg laat geworden is en we nog helemaal naar Gent moeten. U raadt het al: wanneer we thuiskomen vallen we als een blok in slaap!

Edward O. Wilson – Sociobiology

Met deze kanjer ben ik wel even zoet geweest. Sociobiology: The New Synthesis van Edward O. Wilson uit 1975 is in elk opzicht een boek van formaat. Het behoort tot de invloedrijkste boeken van de twintigste-eeuwse biologie, en de publicatie ervan zorgde destijds voor een storm van controverse. Niet vanzelfsprekend, zoveel publieke belangstelling voor een academisch werkstuk van bijna zevenhonderd pagina’s, tjokvol tabellen en referenties. Vanwaar die heisa? Daarvoor moeten we de inhoud van dit boek maar eens nader bekijken.

Het onderwerp is, u raadt het al, sociobiologie. Deze complexe en fascinerende wetenschap bestudeert het sociale gedrag van dieren. Wilson behandelt eerst de evolutionaire mechanismen die aan de basis liggen van alle mogelijke gedragsvormen. In een volgend deel komen de verschillende vormen van sociaal gedrag uitgebreid aan bod, zoals communicatie, agressie, seksueel gedrag en broedzorg. Telkens weer valt daarbij op hoe doorslaggevend de leefomgeving (zoals klimaat, beschikbaarheid van voedsel en aanwezigheid van roofdieren) is voor het gedrag van een soort. Net zoals andere eigenschappen van een soort wordt het gedrag op deze omstandigheden afgestemd door natuurlijke selectie. Het laatste deel van het boek geeft een overzicht van de sociale soorten, gaande van koloniale micro-organismen, over sociale insecten zoals bijen en mieren tot de gewervelden zoals vogels en zoogdieren, waaronder primaten zoals de mens.

Over elk van deze facetten van de sociobiologie geeft Wilson een systematisch overzicht van de bestaande kennis, becommentarieert ze en wijst op leemtes en discussiepunten. Het resultaat is een indrukwekkende synthese, die deze in 1975 nog vrij jonge wetenschap meteen een standaardwerk bezorgde dat bijna vier decennia later nog steeds gezaghebbend is.

De controverse die het boek destijds veroorzaakte was te wijten aan het laatste hoofdstuk. Daarin worden de inzichten uit de rest van het boek toegepast op de mens. Die denkoefening werd niet door iedereen op prijs gesteld. Wilson werd door heel wat academici, onder wie ook andere biologen, verguisd en zelfs (onterecht) van racisme beschuldigd. Tegenwoordig is de kritiek van toen reeds lang verstomd en wordt dit boek algemeen beschouwd als een mijlpaal voor de sociobiologie, en zelfs voor de biologie in het algemeen.

De uitgave die ik las is de 25th Anniversary Edition, een ongewijzigde herdruk uit 2000. Ik heb er mijn tijd voor genomen. Sociobiology: The New Synthesis is dan ook een boek waar je best even voor gaat zitten. Maar als je, zoals ik, meestal op de trein leest, dan heb je met dit volumineuze boek wel aardig wat extra gewicht mee te nemen!

Oppervlaktewaterkwaliteit in Vlaanderen: de jaarlijkse bevindingen van de VMM

Hoe is het gesteld met de kwaliteit van het oppervlaktewater in Vlaanderen? De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) brengt met haar meetnetten de toestand van de oppervlaktewateren en de bronnen van waterverontreiniging in kaart. Jaarlijks publiceert de VMM haar bevindingen op basis van de metingen van het afgelopen jaar. Deze week verscheen het Jaarrapport Water 2011.

De VMM concludeert dat de waterkwaliteit in Vlaanderen een stuk beter is dan enkele decennia geleden, en dit dankzij investeringen in waterzuivering en de inspanningen van landbouw en bedrijven. De laatste jaren verloopt deze verbetering echter veel minder snel. Het bereiken van de doelstellingen van de Europese kaderrichtlijn Water, die niet alleen rekening houdt met de fysische en chemische kwaliteit van het water, maar ook met de aanwezige fauna en flora, is volgens de VMM nog veraf.

Het jaarrapport van de VMM verschijnt niet in gedrukte vorm, maar in webformaat. Via de link kan je de algemene conclusies lezen en tevens de meetresultaten bekijken voor de verschillende aspecten van de waterkwaliteit en de bronnen van verontreiniging.

Hilda Bouckaert (1952-2012)

Dag Hilda. Dag mijn lieve schoonmama.

De tijd is veel te snel gegaan voor jou. Het lijkt alsof het gisteren was, de dag dat ik jou voor het eerst ontmoette. Ik weet nog dat ik erg benieuwd was om je te zien, want Annelien kon me niet vaak genoeg vertellen wat een lieve mama ze wel had. Daar hoeft ze me nu niet meer van te overtuigen. Wat was je geliefd, wat was je graag gezien. Hoe kon dat ook anders: met jouw warmte, jouw toewijding, jouw bescheidenheid was je een voorbeeld voor iedereen.

Heel je leven heb je hard gewerkt. Je was gezegend met gouden handen. Met een bescheiden inkomen, jij als naaister, je man als postbode, speelden jullie het toch klaar om drie kinderen groot te brengen en verder te laten studeren. Eéntje ervan is nu mijn vrouw. Dankzij jouw toewijding is ze kunnen worden wie ze is. Zo trots als ik op Annelien ben, zo dankbaar moet ik jou zijn.

Je inzet en harde werk werden niet beloond met een rustige oude dag. Drie jaar geleden werd kanker vastgesteld. Het was het begin van een lange lijdensweg met hoogtes en laagtes. Toen Annelien en ik drie maanden geleden trouwden, was je nog kranig en sterk. Je straalde en genoot van die mooie dag. Maar nadien ging het snel bergaf. Langzaam maar zeker drong het tot ons allemaal door dat het einde in zicht was. De laatste dagen werd je thuis liefdevol verzorgd door je man en je kinderen. Ook toen bleef je vechten, voortdurend trachtend dingen te doen waarvoor de kracht je eigenlijk ontbrak.

Wat een strijdlust, wat een sterke vrouw. Wat een sterke, getalenteerde, warme, lieve, toegewijde vrouw.
Bedankt Hilda, voor de veel te korte tijd dat ik bij je heb kunnen zijn. Ik zal altijd met trots en dankbaarheid aan je terugdenken.

Niet vergeten: Earth Hour 2012!

Met Earth Hour, een initiatief van WWF, wordt jaarlijks wereldwijd aandacht gevraagd voor de gevolgen van de massale verbranding van fossiele brandstoffen op ons klimaat.

Met een heel eenvoudig gebaar, namelijk het uitschakelen van alle kunstlicht voor een uurtje, kunnen we allemaal samen duidelijk maken dat het zo niet verder kan. Onze beleidsmakers moeten een krachtig signaal krijgen dat de omschakeling naar een duurzame, koolstofarme economie niet morgen, maar vandaag nog moet worden ingezet. Dus: vandaag, zaterdag 31 maart 2012, schakelen we om 20u30 massaal het licht uit! Afgesproken?

Onze sneeuwtriceratops krijgt postuum navolging

Vorige winter maakte ik bij ons op het koertje een sneeuw-Triceratops. Zo zag hij eruit:

Het brave dier is kort daarna natuurlijk gesmolten, maar niet voordat ik het een plaatsje had gegeven op deze blog. Het kreeg ook een vermelding op Dinosaur Tracking, een blog over dinosauriërs op de website van het Smithsonian magazine.

Dat zou het einde van het verhaal zijn geweest, maar…

Deep, een blogger uit San Francisco die op zoek was naar een geschikte figuur om een sculptuur met vetplantjes te bouwen, zag de foto op Dinosaur Tracking. Het inspireerde hem om een sculptuur te maken in de vorm van een Triceratops. Het project werd uitgevoerd, en het resultaat kreeg de naam Trixie. Zo ziet Trixie eruit:

Het hele verhaal kan je lezen op Deep Trouble, de blog van Deep. Het was dankzij een nieuw berichtje op Dinosaur Tracking dat ik toevallig het verhaal van Trixie ontdekte. En zo leeft mijn sneeuwcreatie een heel klein beetje voort, in het verre San Francisco!

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.